انواع كه در زبان تركي ومقايسه آن با تركي خلجي

نوشته: علي اصغرجمراسيALİ ASĞER CƏMRASİ

در زبان تركي سه نوع كه داريم:

1- كه ربط:اين كه به  صورت جدا نوشته مي شود. و از زبان فارسي به تركي آمده و همان معناي را مي دهد كه درزبان فارسي داشت.

مثال:

 ST- yağmur yağmadı ki köller dula.

  XƏ- yağuş yağmadu ki köllər tuluqa.

- باران نيامد كه درياچه ها پرشود

 ST:bir şey biliyor ki konuçuyor.

 XƏ: bi zat biliyor ki danuşuyor.

- چيزي مي داند كه حرف مي زند.

2- كه در اينجا  به عنوان ضمير مالكيت كار مي كند.Ki ilgi zamiri

مثال:

 ST:senin kalemin.............seninki

 ST: ali`nin eli................Ali`ninki

 ST: onun defteri.........onunki

 XƏ: sənin qələmin........səninki

 XƏ: ali`n əli..............alinki

  XƏ: unin təftəri.......uninku

قلم تو / دست علي / دفتراو

3- كه: به عنوان جانشين اسم عمل مي كند.Kİ yapmi eki

 ST:yarınki maç.

 ST:bugünkü dünya.

ST:masadaki kitaplar

 ST:duvardaki saatlar

- XƏ: əngirki maç

- XƏ:beyinki dünya.

- XƏ: mizçəki kitablar

- XƏ:duvarçaku saatlar.

مسابقه ديروزي / دنياي امروزي / كتاب هاي روي ميز

ساعت هاي روي ديوار/

مقايسه جملات درتركي استانبولي با تركي خلجي

نوشته: علي اصغرجمراسيəli əsğər cəmrasi

ST

bir sene üç yüz yıl ,altmuş beş 365 gün,altı saat,dokuz dakıka,dokuz buçuı saniyedir

XƏ

bi yil üç yüz atmuş beş 365 kün,alta saht,toqquz dəğiğə,toqquz vaçağ sanıyə.

يك سال 365 روز،6 ساعت 9 دقيقه 5/9 ثانيه است.

 bir yıl on iki aya ayrılır

 bi yil on əkki hay`qa belinir.

يك سال به داوازده ماه تقسيم مي شود.

-bir yıl dört mevsime ayrılır.

 bi yil tört fəsl`kə belinir.

يك سال به چهارفصل تقسيم مي شود.

ilk bahar,yaz,sonbahar(güz),kış.ilk bahar çiçek mevsimidir.

qarayaz(bahar),yaz,payuz,qiş.qarayaz qonça fəsliri.

بهار،تابستان،پاييز،زمستان.بهار فصل شكوفه است.

 her insan çiçeği sever

 her insan gulu hişer.

هرانسان گل را دوست مي دارد.

 yaz sicak mevsimidir

 yaz hissi fəslər.

تابستان فصل گرما است.

 havalar isınır,ısı derecesi yükselir.

 hava hısınır,hıssın derecesi yuğğarqa varur.

در تابستان هوا گرم مي شود ودرجه گرما بالامي رود.

-sıcaktan bunalnlar ,kırlara ,ağaç külgəsine çıkarlar.

 xalq hıssıdə yeziğə,hağaçlar külgəse varular.

تعدادي از مردم از گرماي خفه كننده به صحرا وسايه درختان مي روند.

 pek çok insan deniz kenarlarina gider.

 mavlaq adam derya qırağı varur.

خيلي زيادي از مردم به كنارهاي دريا مي روند.

 denizde yıkanır,kumda güneşleniler.

 derya`ça kırınılər masa`ça künəşlənilər.

در دريا شنامي كنند،در شن حمام آفتاب مي گيرند.