بازخواني يك قصيده تركي خلجي ازكتاب قارشوبالوققا سلام آقاي علي اصغرجمراسي (بيليم) كه بزودي چاپ دوم اين كتاب با اصلاحات واضافات توسط انتشارات انديشه نو چاپ ومنتشر خواهدشد. شايان ذكر است كلييه روستاهايي كه درطول 50 سال گذشته به زبان تركي خلجي سخن مي گفتند ويا درحال حاضر به اين زبان سخن مي گويند دراين اشعار آمده است. شادباشيد.
منيم خلج توٍرک بالوقوم
تاغخلاريندا، تاشلارينا
كُؤكچه نارون قوشلارينا
ونارچ دا تا تلخابينا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
دوري پرين اوجا تاغار
حَتكينچه ياشُول باغار
بن چنار لا سقرجوق غار
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
دام دام[1] كئسين ماغارولا
پيرك[2] اِئسين گادامولا
پيريز[3] تاغخين گاونو لا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
دونا[4] توٍشين قلا سولا
تُوٍروٍ چيراغ لامپاسولا[5]
ندرآباد وخورچا سولا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
اَريشته له پُورشوك[6] آشو
تيف تيرينگي حيكمك[7] قاشو
ينگيجه له ،چاهك بوشو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
قيشين طوله آخورولا
قاردا بوزدا ياغوشولا
سربند،كشه، بوغخداسولا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
اتليك اَچين قاوورما سو[8]
تري سيله قاوورغا سو
هزارآباد،زرنوشا سو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
تاغ چا كَزَْر حارو لارو[9]
تاتلوغخ اولور بالو لارو[10]
سُرخهدِه كه وارقولارو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
سهل آواين قار،عيازولا
خلتآواين ،خارمان تُوزولا
سعدآواين قارا يازولا[11]
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
احمدآباد سوچوسولا
موسونآباد يولچوسولا
حسنآباد آوچوسو لا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
چَتين اولور يُوٍرهك بُوشو
يِئمه ليغَرْ جاواو آشو[12]
سفيددالا ،شانق بوشو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
بالوقين ماولا قار ايشی
ينگي عَمَلكه كَلميشی
چَتين اِيشده تَزِيلميشی
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
خلجستان ساغو،سولو
خلج قيزي تُوقيرقالو
عرب گوللارخرراب كالو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
موسيآباد، كنگرانار
خوراكآباد، طايقانار
صفرآباد ، كاردييانار
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
چُماناكين بُوزسوولارو
نازلا آغارآققارلارو[13]
زاواريان،قوشغونلارو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
سُووق سوولار تورمازآغار
خلج تيلين فارسقا ساتار
بورزآباد لا ،خلت آبادار
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
تاتلوغخ اولورمئوه لرين
دارستان چا ايدهلرين[14]
ضامنجانچا هوٍزوٍملرين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
تكنهچه بايقوشلارين
سرهرودچا،قونچولارين
موجانلوقارقونشولارين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
ييرقی وارور اوتلوغخلارقا
آلچاق- اوجا يايلوغخلارقا
حيرانام مزرعه نولارقا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
فراهانين بالوقلا رو
بهزاد وارا اوغوللارو
درمنك له نودالارو
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
پَتله سِينده يارما سُوندا
جيرك هاغاچ آلما سوندا
قلعه چمين خالماسوندا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
اريكينده، گئلاسوندا
فريكينده،خورو سُوندا
تلخابين هاچوخ سووندا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
مئرزمينله شادقوللارين
بِئزينگين[15] له ياقاقلارين
نيجه ،قورقوربالوقلارين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
قيليچ تپه[16] ين تُوشلوكينده
سَس ائِشی تين تُوپلوكينده
عُوزغولاقو يِمليكينده
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
تاغخلارچاكو،گوللارين لا
ياشاقولو كاللارين لا
سلفچگان مولكلارين لا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
ماواك- ماواك قاتوقينلا
پاچاك- پاچاك پئنئرين لا
يابلوق- يايلوق ساغونين لا
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
بوررا- بوررا كُؤكَرچيكين
گُؤل ايچچه حيزَرْ اؤردَكين
موشكيه ،اسفيد، باغ يكين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
كوٍدنلرچه كلينلرين
كُوساگلين حيگيللرين[17]
واشقان، خط- قلملرين[18]
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
جُوف چولارين آوجار سؤررْ
جُووغولارين بوغخدا بيچر
قونچولارين سَنداغخ قئِيرر
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
يورقان تيكن هاتجولارين[19]
پتله يارقولو تاشلارين[20]
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
سيغرلرين- اينك لرين
گولهلرين- جوٍنگهلرين
تکه لرين- شيشكلرين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
اينايت بئك،تاج خاتونين
باهار،يازو زيزگانين
اوغولين قيزين جاوانين
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
آغولار، خلج، قيزلری
نارونلوقچا يُوق بنزری
اون بارماغچا اون هونری
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
قارا يازچا،هاچار گولو
سيفت باغوچا گادام-هولو
قارسوولوغخ خلج كالو
منيم،خلج توٍرک بالوقوم
«بيليم» هايور: بولار سؤزوٍم
كِئچه- كوٍندوٍز يُوممام كؤزوٍم
تلخاب چا من هاچدوم كؤزوم
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
آتموش خلج بالوق[23] تؤزدوٍم
نغمه ييرله،هايدوم سؤزوٍم
خلج تيلين سالمام اؤزوٍم
منيم، خلج توٍرک بالوقوم
MƏNİM XƏLƏC TÜRK BALUQUM
taĝlarında taşlarına
kökçə narun quşlarına
Venarçda ta Təlxabına
mənim Xələc türk baluqum
dəvri pərin uca tağar
hətəkinçə yaşul bağar
Bonçenar`la Seğercuqğar
mənim,Xələc türk baluqum
Dam Dam kesin mağaru`la
Pirək esin gadamu`la
Piriz tayĝın gavanu`la
mənim,Xələc türk baluqum
Duna tüşin qala su`la
Türü çirağ lampasu`la
Nədr Abad u Xurça su`la
mənim,Xələc türk baluqum
Əreştə`lə purşuk aşu
Tiftiringi hikmək qaşu
Yingicə`lə,Çahək boşu
mənim,xələc türk baluqum
qışın təvlə axoru`la
qarda buzda yağuşu`la
Sərbənd,Kəşə buĝdasu`la
mənim,xələc türk baluqum
Ətlik əççin qavurmasu
Tərisi`lə qavurğasu
Hezar Abad,Zərnovşasu
mənim,xələc türk baluqum
tağça kəzər harularu
tatluĝ olur balularu
Sorxəde`kə varqullaru
mənim,xələc türk baluqum
Səlavayn qar,əyazu`la
Xəltəvayn,xarman tuzu`la
Sədavayn qara yazu`la
mənim,xələc türk baluqum
çətin olur yürək boşu
yeməliğər cavav aşu
Sefid dala,Şanəğ boşu
mənim,xələc türk baluqum
Baluqin mavlaqar işi
yengi əməlkə kəlmişi
çətin işdə təzilmişi
mənim,xələc türk baluqum
Xələcestan,sağu,şulu
Xələc qızı toqır qalu
Ərəbgullar Xərrab kalu
mənim,xələc türk baluqum
MuhsıAbad,Kəngəran`ar
XurakAbad,Tayqan`ar
SəfərAbad`Kardıyan`ar
mənim,xələc türk baluqum
Çomanakın buz suvlaru
nazla aqar ağğarlaru
Zavarıyan,quşqunlaru
mənim,xələc türk baluqum
suvoğ suvlar turmaz aqar
Xələc Tilin farsqa satar
BorzAbad`la Xəltəbadar
mənim,xələc türk baluqum
tatluĝ olur mevələrin
Darəstan ça idələrin
Zamıncan ça hüzümlərin
mənim,xələc türk baluqum
Təkənəçə bayquşların
Sərhrudça qonçuların
Movcanluqar qunşuların
mənim,xələc türk baluqum
Yirği varur otluĝlar`qa
alçağ-uca yayluĝlar`qa
heyranam məzrəə novlar`qa
mənim,xələc türk baluqum
Frahanin baluqlaru
Behzad vara Oğullaru
Dermenək lə Nodalaru
mənim,xələc türk baluqum
Pətlə`sində,yarmasunda
CirkHağaç,almasunda
Qələ Çəmin,xalmasunda
mənim,xələc türk baluqum
Ərikində gelasunda
Fərekində xorusunda
Təlxab`in Haçuq suvun`da
mənim,xələc türk baluqum
Merzəmin`lə Şadqulların
Bezingin`lə yaqaqların
Nicə,Qurqur baluqların
mənim,xələc türk baluqum
QiliçTəpəyn tüşlükin`də
Səs eyşitəyn tüplükin`də
qozğulaqu yemlikin`də
mənim,xələc türk baluqum
Taĝlarçaku,gulların`la
Yaşaqulu,kalların`la
Sələfçegan,mulkların`la
mənim,xələc türk baluqum
Mavak-mavak qatuqın`la
Paçak-paçak penerin`la
Yayluq –yayluq saĝunın`la
mənim,xələc türk baluqum
burra-burra kökərçikin
göl iççə hizər ördəkin
Muşkyə,İsfid,Bağyekin
mənim,xələc türk baluqum
küdənlərçə kəlinlərin
Kosa gəlin higillərin
Vaşqan,xət-qələmlərin
mənim,xələc türk baluqum
Cufçuların avcar,sürər
Cuğuların buĝda biçər
Qunçuların səndaĝ qəyrər
mənim,xələc türk baluqum
yurqan tikən Hatcuların
Pətlə`yarqulu taşların
Hərzəgərdın,toğmaqların
mənim,xələc türk baluqum
Siğirlərin,İnəklərıin
Gulələrin,Cüngələrin
Təkələrin,şişəklərin
mnim,xələc türk baluqum
İnayt beyk,TacXatuniın
bahar-yazu Zızganın
Oğulın-qizin cavanın
mənim,xələc türk baluqum
ağular Xələc qizləri
narunluqça yoğ bənzəri
on barmağça on hunəri
mənim,xələc türk baluqum
Qarayazça haçar gulu
Sift bağuça gadam-holu
Qarasuvluĝ Xələc kalu
mənim,xələc türk baluqum
"Bilim"hayur:bular sözüm
keçə-kündüz yommam közüm
Təlxab`ça mən haçdum közüm
mənim, xələc türk baluqum
atmuş Xələc baluq,tözdüm
nəğmə yirlə haydum sözüm
Xələc tilin salmam özum
mənim xələc türk baluqum
61- منظور گوسفند پرواري است كه درسال هاي گذشته به علت فقرپس از ذبح آن يك جا گوشت آن را پخته ودرداخل بستويي محل خنكي مثل آب انبار براي زمستان نكهداري مي نمودند.
70- جهت مطالعه بيشتر پيرامون مراسم كوساگلين به فصل يازدهم كتاب خلج ها يادگارترك هاي باستان مراجعه نمايد.
71- روستاي خلج زبان واشقان ازجمله روستاهاي علم پرور وهنردوست استان مركزي به شمارمي رود. هنرمندان خطاط اين خطه زبان زد عام وخاص است.
76- منظور پنجاه روستاي خلج زبان ذ يل است كه توسط نگارند درقالب هفتاد ودو بيت شعرفوق معرفي شده اند.
تلخاب،ونارچ،بن چنار،سقرجوق،ندرآباد،خورچه،صفرآباد،چاهک،هزارآباد،زرنوشه،سرخه ده، سعدآباد، ورسان،فيضآباد،دارستان،موسی آباد،محسنآباد،احمدآباد،نوده حاجی نبی، خرراب(بهارستان)،کارديان،خوراک آباد،سفيدآب،کنگران،خلت آباد ،چمانک، زاواريان، ضامنجان ،تاج خاتون،منصورآباد،سهلآباد، برزآباد،سرهرود،مزرعه نو،جيرک هاغاچ ،سيف،اسفيد،سفيدداله،سلفچگان،موشکيه،نيجه،باغ يک،واشقان،قلعه چم، زيزگان ،ينگيجه ،موجان،حسن آباد،سربند،كشه،شانق،طايقان،مهرزمين،قورقور،عنايت بئك،،قاراسو، درمنک.
