khalaj خلج

شب چله

jamrasi — Tue, 15 Dec 2009 08:52:18 GMT

چيلله، قاری، قار، قارپيز، قيش

استاد ناصر منظوری

يلله (چلّه)

در ترکی يای يعنی کمان، چيلله نيز يعنی زه (در اينجا زه کمان) و نيز محل زه برای گذاشتن تير در موقع انداختن تير، (و نيز معناهايی که گفته خواهد شد)، اوخ يعنی تير (تيرِ کمان).در ترکی به تابستان نيز "يای" گفته می شود. از اين رو وقتی گفته می شود "يايين چيلله سی"(چلّه تابستان)، (تداعی کننده ی کشيدگی نهايی کمان به هنگام انداختن تير) يعنی نهايت و اوج کشيدگی تابستان که چهل و پنج روز رفته از تابستان است.

قيشين چيلله سی (چلّه ی زمستان) نيز به معنای کشيدگی نهايی سرما است که دو تا است يکی چهل روزه (بؤيوک چيلله) يکی بيست روزه (کيچيک چيلله). يعنی زمستان دوبار به اوج می رسد.

غروب آفتاب

jamrasi — Mon, 23 Nov 2009 09:55:18 GMT

متن زيرانشاي يك دانش آموز مقطع سوم راهنمايي بنام خانم كيميا حاتمي پورازشهرستان قم مي باشد.مابراي اين دانش آموزعزيز تلخابي آرزوي موفقيت وسربلندي داريم.

غروب آفتاب

ازخواب برمی خیزم و پنجره را بسوی خود می گشایم ومنظره زیبای بیرون از خانه را می نگرم . چه صبح زیبایی.با طلوع خورشیدزیبایی های دنیا جان دوباره می گیرد، پروانه ها بر روی گل ها به رقص درآمده وپرنده ها برروی شاخه ها دوباره آواز می دهند. پنجره را مي بندم ‌آنگاه بسوی صحرا روانه می شوم.

چه نسیم زیبایی.بوی گل های محمدی از دور به مشام می‌رسد. گوسفندها را از اسطبل خارج کرده وبسوی تپه های بالای خانه حركت مي كنم.از دامنه تپه به دشت ها خيره مي شوم درآنجا كودكان را در حال بازي و خنده وشادي مي بينم. دردامنه كوه رودی را مي بينم كه که از پشت تپه سر چشمه می گیرد ازدور همچو الماس می درخشد .

کمی آب می نوشم ونفسی تازه ‌ می‌کنم وبه راه خود ادامه می دهم. به بالای تپه می‌رسم. کمی‌استراحت می‌کنم .به آسمان می نگرم . با دیدن خورشید بالا ی سر خود فرارسیدن ظهررا می فهمم.

ازسبد خود تکه نان وخرمایی برمی دارم ومقداری شیر تازه می نوشم زمان به سرعت درحال گذراست.دیگرزمان برگشتن به خانه فرارسیده است.آری خورشید زیبا غروب می کند وزیبایی های صحرا کم کم زیر تاریکی شب پنهان می شود.آسمان رخت سیاه برتن می کند.

دردلم از خداوند مي پرسم خداياچراخورشید زمانی طلوع وزمانی ديگر غروب مي كند. چرا نمی گذاری باطلوع خورشید جهان‌ زیبا بماند ودرهمین لحظه به غروب خورشید می نگرم آسمان رنگ سرخ برخود گرفته وپرندگان به سوی لانه‌های خود درحال پروازند.کم‌کم خورشيد درپشت كوهها پنهان مي شود و آسمان سیاه وستارگان پدیدارمی شوندباخود مي گويم چه زيباست تاريكي شب ودرخشش ستارگان، شايد ومن در اشتباهم. ناگهان شهاب سنگي را مي بينم كه سقوط مي كند آنگاه بياد سخن مادربزرگم مي‌افتم كه مي گفت هر ستاره اي كه سقوط مي كند يك نفر از دنيا مي رود. از خدا مي خواهم هيچ ستاره اي سقوط نكند تا انسانها شاد وخندان زندگي نمايند.

ترك به ياغي تعظيم نمي كند

jamrasi — Wed, 04 Nov 2009 04:58:18 GMT

ترك به ياغي تعظيم نمي كند

قطعه شعر ذيل توسط شاعرمردمي آذربايجان جناب آقاي زليمخان يعقوب سروده شده وباصداي خوش خانم آزرين قرائت گرديده است. ضمن تشكر از هردوي اين بزرگواران با اندكي تغيير در متن شعرتوسط آقاي(بيليم) به لهجه خلجي تركي برگردانده شده است كه به علاقمندان تقديم مي كردد.

بوشعري آزربايجانلوخ يئكه شاعير زليمخان ياقوب/ Zelimxan Yaqub يازموش وآزرين خانوم/ Azerin Hanom هاوول ونارون سسي له هوقوموش بيز هراككي سينده دق تشككور ائتميش وبوشاعيرين شعرين بي هاز تئيشمك له خلج تورككوسي جئويرميشك سيزلركه ائتحاف ائتوروق.

علي اصغرجمراسي(بيليم)

توٍرك ياغي‌قا بويون اَيمز

Türk Yağıqa boyun əyməz

نئرده هؤندو بو پيس‌خابار

تورك ياغي‌قا بويون اَيمز

تاقولور شهر ياتور بالوق

تورك‌ ياغي‌قا بويون ايمز.

nerdə höndü bu pis xabar

Türk Yağıqa boyun əyməz.

taqulur şəhər yatur baluq

Türk yağıqa boyun əyməz.

jamrasi — Tue, 27 Oct 2009 04:10:18 GMT

بالوغوم؛ خلج توركجه‌سينده سسلي شعر / علي اصغر جمراسي

http://www.4shared.com/file/142834012/3cf9407/balogom_06-hala_turkcesinde_iir-cemrasi.html

چاپ دوم قارشوبالوققا سلام

jamrasi — Mon, 26 Oct 2009 11:35:18 GMT

كتاب قارشوبالوققا سلام به زبان تركي خلجي با اصلاحات براي دومين بار چاپ ومنتشرشد

مشخصات كتاب

نام كتاب: قارشوبالوققا سلام

نويسنده: علي اصغر جمراسي

ناشر: انتشارات انديشه نو

طرح جلد: حوريه جمراسي

نوبت چاپ: دوم 1388

تيراژ: 1000

قيمت: 30000 ريال

مركز پخش: تهران،ميدان انقلاب،ابتداي خيابان كارگرشمالي،پاساژ فيروز،طبقه دوم انديشه نو،تلفن 66427371

شماره شابك: 8-32-6149-964-978

من«بيليم»م، بيلمِه كيمچه قالموشام

حيشَمَكي يُؤرَكيمه هاتمُوشام

شهرياردا، ماقُول ايلهام آلموشام

ياشاموشام تاتلوخ شيرين سُؤزُوله

دانُوشمُوشام توشومچا،من اؤزُومله

به ادامه مطلب مراجعه فرماييد:

يالتاقلار

jamrasi — Sun, 18 Oct 2009 06:44:18 GMT

يالتاق‌لارين ايشي‌ري

yaltaqlarıyn işiri

مردلركه نامرد اوماق،

آلچاقلارين ايشي‌ري!

آلچاقلارو اوجالتماق ،

يالتاقلارين ايشي ري .

mərdlərkə namərd omaq

alçaqlarıyn işiri

alçaqlaru ucaltmaq

yaltaqlarıyn işiri

تاريخ حضورتركان

jamrasi — Wed, 30 Sep 2009 05:25:54 GMT

تاريخ حضور ترکان در ايران قبل از اسلام و بعد از آن / سید حیدر بیات

قوراپيشيرن ۲۱, ۱۳۸۷

اشاره: این نوشته بخشی از یک مقاله بلند یا کتابچه‌ایست که به تاریخ ادبیات ترکی در ایران پرداخته است و قرار است به ضمیمه مقالاتی از نویسندگان دیگر در یک مجموعه منتشر شود.

بخش نخست یا مقدمه آن نوشته به بررسی کوتاه تاریخ ترکان در ایران می‌پردازد که تقدیم خوانندگان آلما یولو میشود.

سید حیدر بیات

تاريخ حضور ترکان در ايران, تاکنون بحث‌هاي داغي را برانگيخته است. برخي، تاريخ ترکان ايران را از دوران باستان و زمان سومريان که قرائني بر ترک بودن آنان اقامه شده است، شروع مي‌کنند و برخي نيز با ناديده انگاشتن قراين تاريخي، حضور ترکان را تا زمان سلاجقه و حتي بعد از آن نفي مي‌کنند.

اندک اندک

jamrasi — Fri, 25 Sep 2009 06:48:18 GMT

باللا باللا

balla balla

علی اصغرجمراسی(بیلیم)

یوکو الده غورور تاشین

بگنمه های جامالینیا

صبر ائتی کؤزلرین کؤرته

های داق باتار باللا باللا

yükü əldə qurur taşıyn

bəgənmə hay camaliyna

səbr eti közləriyn körtə

hay daq batar balla balla

لعنت اولتا او آدام قا

دوستلوغو مال وارا بیلیر

دوستونین مالو اوماقا

دوستو سالار باللا باللا

lənət olta u adamqa

dustluqu mal vara bilir

dustuniyn malu omaqa

dustu salar balla balla

گیلایلوق اتمه اودوما

بی موناخ خواب غفلته چه

غفلت ایچچه اودوقولو

دالچا قالور باللا باللا

gılayluq etmə uduma

bimunaĝ xabe qeflətçə

qeflət iççə uduqulu

dalça qalur balla balla

سالو بیلیم بودوستلوقو

آرتوق تولغانما یالتاق لا

یالتاق آدام خوش تیلی له

سنی ساتار باللا باللا

salu "bilim"bu dustluqu

artuq tulqanma yaltaqla

yaltaq adam xuş tili`lə

səni satar balla balla

برگردان بفارسی :

1- سنگ غرور وخودخواهی را از دستت بینداز

به صورت مه گونه ات فخر نفروش

منتظرباش تا چشمانت ملاحظه کنند

ماه هم اندک اندک اندک غروب می کند.

2- لعنت بر آن کسی بادکه

دوستی را همچون ثروت ومقام می داند

اگر دوستش ثروت وجلال نداشته باشد

دوست را اندک اندک رهامی کند.

3- شکوه نکن نخواب

این همه در خواب غفلت نباش

کسی که درخواب غفلت باشد

اندک اندک عقب می ماند.

4- «بیلیم این دوستی را رهاکن

باچاپلوسان زیاد نگرد

آدم چاپلوس بازبان خوش

اندک اندک ترامی فروشد .

آللا ه- خلج

jamrasi — Wed, 16 Sep 2009 07:36:18 GMT

برخي از اصطلاحات رايج تركي خلجي با كلمه طيبه الله.

ارسال شده توسط آقاي علي رضا تلخابي از تهران.

آللاه = خدا
آللاه آغول وئرته = خدا عقل بدهد
آللاه – آللاه = خدایا ! خدایا
آللاه آمانار = ترا به خدا
آللاه اتمه ته = خدا نکند
آللاه صبیر وئرته = خدا صبرتان بدهد
آللاه اسگیک ائتمه سین = خدا ( سایه اش ) را از سر شما کم نکند
آللاه بي بيرده اتمه ته = پا به پای هم پیر شوند
آللاه باغوشلي ته = خدا ببخشد
آللاه جاوابين وئرته = جزایش با خدا
آللاه بلالاردا ساقلي ته = خدا شما را از بلایا حفظ کند
آللاه بؤدؤكر/آللاه يئكه ري = خدا بزرگ است
آللاه بیسي دولت وئرميش بيسي ذیللت = خدا به یکی دولت و به دیگری ذلت داده
آللاه بیلیر = خدا می داند
آللاه پایو = صدقه در راه خدا
آللاه جزاسین وئرته = خدا جزایش را بدهد
آللا ه قا آند اولتا = قسم به خدا
آللاه دامینا گؤره قار وئره ر = خدا به هر کس به اندازه لیاقتش می دهد
آللاه درد ي یاراتموش درمانوداق = خداوند درد را آفریده درمان هم
آللاه بي سين وئررير بيسين آلور. = سرنوشت هر کس محتوم است
آللاه رحمت اتته = خدا رحمتش کند
آللاه رحمتي وارماق = به رحمت ایزدی پیوستن
آللاه ساغلي ته = خدا حفظش کند
آللاه ساغلوق وئرته = خداوند سلامتی عطا کند
آللاه ساغ الی سول قا محتاج اتمه ته = خداوند کسی را محتاج همسایه نکند
آللاه سوز = خدا نشناس
آللاه سوزلوق = خدا نشناسی
آللاه يولي = به خاطر خدا
آللاه عوموروئرته = خداوند طول عمر عطا فرماید
آللاه قوت وئرته = خداوند قدرت بدهد
آللاه حيشي كه = اگر خداوند بخواهد
آللاها باخ = خدا را در نظر بگیر
آللاهقا تاپشوردوم = به خدا سپردم
آللاهقا شوکور = خدا را شکر
آللاهقا یالوارو = به خدا توسل کن
آللاهدا قورقو = از خدا بترس
آللاهدا قورقماز = بی چشم و رو
آللاين ایشی واغو = کار خدا را چه دیدی
آللاين ایشیني ال يتمك اوماز = در کار خدا دخالت نتوان کرد

ايغورستان

jamrasi — Wed, 09 Sep 2009 08:08:05 GMT

ايغورها

پرویز زارع شاهمرسی

اویغورها شاخه ای از قوم بزرگ ترک هستند که در کشورهای چین، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان و مغولستان زندگی می کنند. اویغورهای چین با ۲۰ میلیون نفر جمعیت (که ۹ میلیون آنها در ترکستان شرقی زندگی می کنند) بزرگترین گروه اویغورهای جهان هستند. اویغور در زبان ترکی به معنای «پیوسته» و «متحد» است. اویغورها از قدیم الایام برای خود حکومتهایی مستقل و نیمه مستقل داشته اند و فرمانروایان آنها «قاغان» نامیده می شدند. آنان پیش از آنکه در قرن 13 میلادی به اسلام ایمان آورند، به آیینهای دیگری چون، مانی، زرتشتی و مسیحی گرایش داشتند. اویغورها از قدیمیترین گروههای ترکان هستند که به دین اسلام و مذهب سنی حنفی گرویده اند. در سال 451 ق محمودکاشغری یک ترک اویغور کتاب مهم «دیوان اللغات الترک» را به المقتدی بالله خليفه‌ی عباسی تقديم کرد. اين کتاب نخستين کتاب گرامر ترکی است. در اين کتاب آگاهی‌هاي مهمی در باره‌ی اقوام ترک و نمونه‌هايي از ادبيات ترکی آورده شده است. گویش اویغوری یکی از خالص ترین گویشهای زبان ترکی است و این کتاب مهم نیز به این گویش معطوف است.